Nederland in cijfers, zonder ruis
Criminaliteit, zedendelicten en welvaart per herkomstgroep. Alle data komt uit open CBS-bronnen.
verdachten met migratieachtergrond
verdachten sinds 2005
zeden oververtegenwoordiging
koopwoning NL-herkomst
gedetineerden niet-NL
asielinstroom 2024
Wat is StatNederland?
Dit dashboard bundelt open CBS-data over criminaliteit, migratie en welvaart op één plek. Alle cijfers komen uit officiële bronnen en zijn te verifiëren via de links onder elke sectie.
- Verdachte betekent: de politie vermoedt dat iemand een misdrijf heeft gepleegd. Dat is nog geen veroordeling.
- Herkomst = het land waar jou of je ouders geboren zijn, niet je nationaliteit of huidskleur.
- Factor 2× betekent: deze groep komt 2 keer zo vaak voor als het NL-gemiddelde, gecorrigeerd voor groepsgrootte.
Kerncijfers in het kort
Deze kaarten vatten de belangrijkste patronen samen. Ze zijn bedoeld als startpunt, niet als volledig beeld.
- Criminaliteit daalt in alle groepen sinds 2005, maar verschillen tussen groepen blijven.
- Migranten zijn vaker slachtoffer dan NL-herkomst, een detail dat vaak ontbreekt in het debat.
- Opleiding en inkomen verklaren een deel van de verschillen tussen herkomstgroepen.
Alles daalt sinds 2005
-58%Verdachten per groep zijn 58% lager. Ook bij 2e generatie met twee buitenlandse ouders.
Slachtoffer ≠ dader
24%Migranten zijn vaker slachtoffer (24%) dan NL-herkomst (18%).
SES maakt verschil
Na correctie voor leeftijd, opleiding en inkomen worden herkomstverschillen kleiner.
Japan laagste score
0,4×23 verdachten per 10k, 0,4× t.o.v. NL-gemiddelde. India en China ook onder gemiddelde.
2e generatie jeugd
5×Jongeren met twee buitenlandse ouders zijn het meest oververtegenwoordigd bij jeugdcriminaliteit.
Woningkloof
68%68% koopwoning bij NL-herkomst vs 2% bij statushouders. 2e generatie haalt in.
Criminaliteit en migratie
Geregistreerde verdachten per herkomstland. Verdacht betekent niet veroordeeld. Alle groepen dalen sinds 2005.
Hoe lees je deze cijfers?
De politie registreert iemand als verdachte zodra er een redelijk vermoeden van schuld is. Niet iedere verdachte wordt uiteindelijk veroordeeld.
- Per 10.000 inwoners maakt groepen van verschillende grootte eerlijk vergelijkbaar.
- 2e generatie (2 buitenlandse ouders) scoort het hoogst, niet de 1e generatie migranten.
- Na correctie voor leeftijd, opleiding en inkomen worden de verschillen kleiner (CBS).
- Gebruik de filters om op regio, trend of delicttype te zoomen.
Hoge cijfers bij een land zeggen niets over álle mensen uit dat land. Het gaat om statistische patronen op groepsniveau.
18 landen/groepen gevonden
Trend 2005-2023
% bevolking 12+ dat verdacht is
Per herkomstland
Verdachten per 10.000 inwoners (2022)
Per delicttype
NL-herkomst vs niet-westers
Slachtofferschap
Veiligheidsmonitor 2023
Verschillen worden kleiner na correctie voor leeftijd, opleiding en inkomen (CBS). Migranten zijn vaker slachtoffer dan verdachte.
Zedendelicten
Verkrachting, aanranding en seksuele misdrijven per herkomstgroep. Dataset 81947NED (2010-2022) is stopgezet; nieuwe data via nationaliteit.
Zedendelicten uitgelegd
Zedendelicten omvatten verkrachting, aanranding en andere seksuele misdrijven. Het dark number is hier groot: veel slachtoffers doen geen aangifte.
- Dataset 81947NED (per herkomst) stopte in 2024. Nieuwere data gebruikt nationaliteit, wat minder nauwkeurig is.
- Oververtegenwoordiging 3× betekent: 3 keer vaker verdachte dan NL-herkomst, per 10.000 inwoners.
- Rechtspraakcijfers komen uit gepubliceerde uitspraken. Niet alle zaken worden openbaar.
Bij zedendelicten is het aantal aangiften veel lager dan het werkelijke aantal delicten. De grafieken tonen vooral wat bij de politie geregistreerd wordt.
Verdachten per groep
Per 10.000 inwoners 12+
Rechtspraak per land
Gepubliceerde zedenzaken (indicatief, niet volledig)
Kindermisbruik en seksueel geweld tegen kinderen
Juridische CBS-categorieën rond minderjarigen. Geen aparte pedofilie-statistiek, wel ontucht, kinderporno en misbruik van gezag.
Kindermisbruik en pedofilie: wat meet CBS?
CBS gebruikt geen categorie pedofilie. In de statistiek zie je strafrechtelijke delicten tegen minderjarigen: ontucht, kinderporno, misbruik van gezag en seksueel binnendringen.
- Pedofilie is een klinische term (seksuele voorkeur). CBS registreert strafbare feiten, niet diagnoses.
- Ontucht met minderjarige steeg van 875 (2015) naar 1.700 (2024): meer aangifte én meer aandacht.
- 80%+ van daders is een bekende van het kind: ouder, familielid, leraar of coach.
- Slechts 11,5% van slachtoffers van seksuele delicten doet aangifte bij de politie.
De stijging in 2024 betekent niet automatisch dat er meer misbruik is. Meer zichtbaarheid, betere melding en nieuwe wetgeving spelen ook mee. Het werkelijke aantal slachtoffers ligt veel hoger dan de politiecijfers.
Trend: ontucht met minderjarige
Geregistreerde meldingen bij politie (CBS 83648NED)
Delictcategorieën 2022
Politie-registraties, sommige categorieën overlappen niet
Seksueel contact met iemand onder de 16 jaar (art. 245/247 Sr).
Misbruik van afhankelijkheidspositie: ouder, leraar, coach, etc.
Onzedelijk gedrag in het openbaar; kan ook minderjarigen betreffen.
Bezit, verspreiden of vervaardigen van kinderpornografisch materiaal.
Slachtoffers en meldingsgedrag
Aangiftebereidheid seksuele delicten
CBS Veiligheidsmonitor 2021
Dader is bekende van slachtoffer
Fonds Slachtofferhulp / onderzoek
Jongeren 12-25 met online seksuele intimidatie
Fonds Slachtofferhulp 2024
Minderejarige slachtoffers bij Centrum Seksueel Geweld
CSG jaarverslagen
Stijging ontucht-meldingen 2015-2024
CBS 83648NED
Daderprofiel (algemeen)
Dadermonitor seksueel geweld tegen kinderen 2015-2019, Nationaal Rapporteur
CBS publiceert geen vaste herkomst-uitsplitsing specifiek voor ontucht met minderjarige. Voor zedenmisdrijven in het algemeen zie de grafieken hierboven op deze pagina.
Het dark number bij zedendelicten is groot: veel slachtoffers doen geen aangifte. Bij seksuele uitbuiting rapporteert onderzoek circa 90% migratieachtergrond bij daders (Nationaal Rapporteur 2024).
Rechtspraakdata is gebaseerd op gepubliceerde uitspraken en is niet representatief voor alle zaken.
Welvaart en wonen
Koopwoningbezit, sociale huur en opleiding per herkomstgroep. Verschillen hangen samen met vestigingstijd, inkomen en toegang tot hypotheken.
Wonen en welvaart
Koopwoningbezit verschilt sterk per herkomstgroep. Dat hangt samen met vestigingstijd, inkomen, spaargeld en toegang tot een hypotheek.
- Statushouders hebben vrijwel geen koopwoning: ze kwamen vaak zonder vermogen en arbeidsverleden in NL.
- De 2e generatie haalt in: Marokko van 14% naar 22% koopwoning, Turkije van 37% naar 45%.
- 68% koopwoning bij NL-herkomst is het referentiepunt voor vergelijking.
Lager koopwoningbezit betekent niet per se lagere welvaart. Sommige groepen bezitten onroerend goed in het land van herkomst.
Woonsituatie per groep
% huishoudens
Generatie-inhaalslag
Koopwoningbezit 1e vs 2e generatie (%)
| Herkomstgroep | Koop | Sociale huur | Hypotheek | Hoogopgeleid |
|---|---|---|---|---|
| NL-herkomst | 68% | 25% | 82% | 42% |
| Westers (totaal) | 52% | 30% | 78% | 48% |
| Turkije 1e gen | 37% | 53% | 45% | 18% |
| Marokko 1e gen | 14% | 76% | 35% | 14% |
| Suriname 1e gen | 40% | 50% | 65% | 22% |
| Syrië (statushouder) | 2,4% | 94% | 15% | 8% |
| Somalië/Eritrea | 1,0% | 94% | 10% | 6% |
Regio en gemeenten
Geregistreerde misdrijven per gemeente. Gebaseerd op politiedata, uitgedrukt per 1.000 inwoners.
Criminaliteit per gemeente
Deze cijfers komen van geregistreerde misdrijven bij de politie, uitgedrukt per 1.000 inwoners. Zo kun je steden met elkaar vergelijken.
- Misdrijven = alle geregistreerde feiten. Inbraak en geweld zijn apart uitgesplitst.
- Grote steden scoren hoger door meer anonimiteit, drukte en politiecapaciteit.
- De maandgrafiek toont seizoenspatronen: zomer vaak iets meer misdrijven.
Meer registraties betekent niet altijd meer criminaliteit. Betere opsporing of meer aangiftebereidheid kan de cijfers ook verhogen.
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
per 1.000
Detail per gemeente
| Gemeente | Inbraak | Geweld | Trend |
|---|---|---|---|
| Amsterdam | 28 | 18 | stabiel |
| Rotterdam | 24 | 16 | dalend |
| Den Haag | 22 | 15 | dalend |
| Groningen | 21 | 14 | stijgend |
| Utrecht | 19 | 12 | dalend |
| Arnhem | 20 | 12 | dalend |
| Eindhoven | 18 | 11 | stabiel |
| Almere | 17 | 10 | stabiel |
| Nijmegen | 15 | 9 | dalend |
| Tilburg | 14 | 8 | dalend |
| Breda | 13 | 8 | dalend |
| Apeldoorn | 11 | 6 | dalend |
Misdrijven per maand (NL)
Geregistreerde misdrijven, indicatief 2024
Jeugdcriminaliteit
Verdachten van 12 tot 24 jaar per herkomstgroep. De 2e generatie met Antilliaanse of Marokkaanse achtergrond scoort het hoogst.
Jeugdcriminaliteit
Jongeren van 12 tot 24 jaar worden apart bijgehouden. De 2e generatie met Antilliaanse of Marokkaanse achtergrond is het meest oververtegenwoordigd.
- Jeugdcriminaliteit piekt rond 16-20 jaar en daalt daarna sterk.
- 54% van gedetineerden heeft een migratieachtergrond, maar dat is niet hetzelfde als jeugd.
- Mannen worden in alle groepen vaker verdachte dan vrouwen.
Hoge jeugdcijfers bij een groep betekent niet dat alle jongeren uit die groep crimineel zijn. Het gaat om een klein percentage van de totale groep.
Per groep (12-24 jaar)
NL-herkomst
420
Factor 1,0×
2e gen (2 buitenlandse ouders)
1240
Factor 3,0×
2e gen (1 buitenlandse ouder)
680
Factor 1,6×
1e generatie
520
Factor 1,2×
Gedetineerden per herkomst
% van totale detentiepopulatie
Migratie en bevolking
Demografische ontwikkeling, asielinstroom en onveiligheidsbeleving per herkomstgroep.
Migratie en integratie
Nederland heeft 18,3 miljoen inwoners waarvan 28,5% een migratieachtergrond heeft. Dit hoofdstuk toont demografie, onveiligheidsgevoel en uitkeringen.
- Migratieachtergrond = zelf of minstens één ouder in het buitenland geboren.
- Onveiligheidsgevoel is hoger bij migranten, maar dat is een subjectieve beleving, geen misdrijfcijfer.
- Hoge bijstand bij Somalië/Syrië hangt samen met recente asielinstroom en taalbarrières.
Uitkeringen zeggen iets over economische positie, niet over criminaliteit. Correlatie is geen causaliteit.
Bevolking NL
18,3miljoen
+0,5% per jaar
Migratieachtergrond
28,5% bevolking
Niet-westerse migratie
12,8% bevolking
Asielinstroom 2024
46.200personen
Naturalisaties 2023
38.400personen
Remigratie 2023
52.100personen
Migratieachtergrond trend
% van totale bevolking
Onveiligheidsbeleving
Veiligheidsmonitor 2023
22%
onveilig
14%
buurt
68%
aangifte
28%
onveilig
19%
buurt
62%
aangifte
31%
onveilig
21%
buurt
58%
aangifte
24%
onveilig
16%
buurt
65%
aangifte
Uitkeringen per herkomst
% van groep met uitkering
| Groep | Bijstand | WW | WAO/WIA |
|---|---|---|---|
| NL-herkomst | 2,1% | 1,8% | 3,2% |
| Westers | 3,4% | 2,1% | 2,8% |
| Turkije | 8,2% | 3,1% | 4,5% |
| Marokko | 12,4% | 4,2% | 5,8% |
| Suriname | 6,8% | 2,4% | 3,9% |
| Syrië | 38,2% | 1,2% | 0,8% |
| Somalië | 42,1% | 1,4% | 0,6% |
Vergelijk herkomstlanden
Zet twee landen naast elkaar op criminaliteit, bijstand en opleiding. Zoek en vergelijk elke CBS-groep.
Landen vergelijken
Kies twee herkomstlanden en zie ze naast elkaar op criminaliteit, bijstand en opleiding. De scatterplot toont of meer opleiding samenhangt met minder criminaliteit.
- Groen in de scatterplot = lage criminaliteit. Rechtsboven = hoogopgeleid én weinig verdachten.
- Japan, China en India scoren laag op criminaliteit én hoog op opleiding.
- Puntgrootte in de scatterplot = bijstandpercentage.
Vergelijkingen tussen landen zijn indicatief. Kleine groepen (bijv. Japan: weinig inwoners in NL) hebben minder betrouwbare cijfers.
Opleiding vs criminaliteit
Puntgrootte = bijstand %. Rechtsboven = laagste criminaliteit.